Foto: IMAGO / Christian Ohde
Pomjeranje kazaljki 2025. godine, odnosno zimsko računanje vremena ove godine počinje u noći između subote i nedjelje, 25. i 26. oktobra, kada ćemo u 3 ujutru kazaljke na satu vratiti jedan sat unazad, odnosno na 2. Specifičnost je u tome što je ovo pomjeranje u odnosu na prethodne godine najranije, a 26. oktobra sat je pomjeren posljednji put prije 11 godina. Zašto je to tako?
Zimsko računanje vremena je fiksno i počinje posljednje nedjelje u oktobru, datumi se mijenjaju jer posljednja nedjelja oktobra ne pada svake godine u isti dan. Prošle godine to je bilo 27. oktobra, 2023. godine 29. oktobra… Kako posljednji vikend u oktobru ove godine “pada” u noći između 25. i 26. oktobra, zato tako rano ove godine i pomjeramo kazaljke!
Datumi zimskog računanja vremena posljednjih godina:
-
2022: 30. oktobar
-
2021: 31. oktobar
-
2020: 25. oktobar
-
2019: 27. oktobar
-
2018: 28. oktobar
-
2017: 29. oktobar
-
2016: 30. oktobar
-
2015: 25. oktobar
-
2014: 26. oktobar
-
2013: 27. oktobar
“Zimsko računanje vremena je nepovoljno, najbolje je treće vrijeme”
Kako je ranije za “Blic” rekao Branko Simonović iz Astronomskog društva “Ruđer Bošković”, postoji dilema koje vrijeme više odgovara ovom podneblju, ali on smatra da bi moglo da se uvede i “treće vrijeme”, odnosno prelazak na računanje vremena od prije 1983. godine.
To rješenje podrazumijevalo je zimsko računanje vremena i trajno ostajanje u srednjoevropskoj časovnoj zoni, ali i pomjeranje radnog vremena jedan sat unazad kako bi se povoljnije iskoristila obdanica.
– Zimsko računanje vremena u ovom slučaju je nepovoljno jer prespavamo neefikasno, odnosno prespavamo onaj prvi dio obdanice tokom godine i malo od obdanice nam ostaje u drugom dijelu dana. Ljetnje (trajno) računanje vremena je u tom pogledu povoljnije jer se bolje iskoristi obdanica, ali nas ono izmješta iz naše osnovne srednjoevropske časovne zone u istočnoevropsku, odnosno odvaja nas od većeg dijela Evrope kojem pripadamo – rekao je Simonović.
Negativan utjecaj na zdravlje ljudi
Pojedine države u svijetu su ukinule praksu zimskog i ljetnjeg računanja vremena, a i dalje postoje sporenja treba li pomjerati sat dva puta godišnje ili uvesti samo zimsko računanje. Jedan od razloga koji se najčešće navodi kao motiv za napuštanje ljetnjeg računanja su naučna istraživanja o uticaju pomjeranja sata na zdravlje ljudi, koja se sve češće sprovode u svijetu, a uglavnom pokazuju negativne posljedice te prakse.
Promjena između zimskog i ljetnjeg računanja vremena ne uzrokuje samo manju neprijatnost kao što je kašnjenje, već može dovesti i do zdravstvenih problema. Poremećaj bioritma može izazvati nesanicu, umor, depresiju, varijacije srčane frekvencije, smanjenje sposobnosti koncentracije, iscrpljenost, razdražljivost, gubitak apetita i probleme sa varenjem.
Organizmu je obično potrebno nekoliko dana da se privikne na novo računanje vremena, a u nekim slučajevima može biti potrebno čak i do dvije sedmice.
Inače, računanje vremena prva je uvela Njemačka 1916. godine, a nekoliko nedjelja kasnije i Velika Britanija. To je bilo u vrijeme Prvog svjetskog rata i ovim zemljama bilo je važno da što bolje iskoriste dnevnu svjetlost, a sačuvaju ugalj. Sljedeće godine to je uradila Rusija, a 1918. i Sjedinjene Američke Države.
U Srbiji je ljetnje računanje vremena uvedeno 27. marta 1983, u skladu s odlukom EU, prije svega radi očekivane ekonomske koristi – boljeg funkcionisanja jedinstvenog tržišta, transporta i komunikacija, industrije.
Ovakvo računanje vremena traje do posljednjeg vikenda u martu, kada slijedi ljetnje računanje.