Kako su se zavoljeli Jovanka i Tito: Od posljednje ljubavnice do prve dame

Najpoznatija Titova žena je Jovanka Broz. Upoznao je tokom desanta na Drvar 1944. godine, kada je Jovanka Budisavljavić bila partizanska bolničarka. Različite su verzije njihove ljubavne priče, ali izvesno je da su se vjenčali u aprilu 1952. godine.

Jovanka Budisavljević je 32 godine mlađa od Tita. Postoje indicije da je Stevo Krajačić doveo Jovanku na Titov dvor kako bi preko nje, po nalogu sovjetskih tajnih službi, mogao da utiče na Josipa Broza. Ona je već 1946. postala domaćica u njegovoj rezidenciji. Bila je lijepa, ali bez uglađenih manira. Gusta crna kosa i izražene obline nisu promakle maršalu. Veoma brzo Jovanka je postala Titova ljubavnica.

Prema drugoj verziji, odmah poslije završetka Drugog svjetskog rata, ministar unutrašnjih poslova Aleksandar Ranković je zatražio od svojih republičkih podsekretara da mu pošalju grupu proverenih djevojaka za rad u kabinetu maršala. Od oko 50 kandidatkinja, Ranković je navodno odabrao pet djevojaka i lično ih predstavio Titu kome se dopala partizanka Jovanka Budisavljević, stara 24 godine. Ovu verziju je potvrdio general Đoko Jovanić, koji je bio na čelu jugoslovenske Kontra- obavještajne službe, prema kojoj je upravo on odgovorio na Rankovićev zahtjev i predložio Jovanku za Titovu saradnicu.

Treća verzija Marjana Kranjca, bivšeg generala JNA, kaže da je Jovanka dodjeljena maršalu već 1945. godine kao higijeničarka zadužena za kontrolisanje hrane, čistoće i zdravlja osoblja. Poslije smrti velike Titove ljubavi Davorjanke Paunović 1946. godine, Jovanka je, prema Kranjcu, postala Titova lična sekretarica.

Jovanka Budisavljević je rođena 7. decembra 1924. u selu Pećanima, u Lici, od oca Miće i majke Milice, kao drugo dijete u porodici. Sa 17 godina je stupila u Savez komunističke omladine Jugoslavije. Godine 1943. tokom Drugog svjetskog rata, ranjena je u nogu i razboljela se od tifusa. U 21. godini je dobila dva Ordena za hrabrost, a također je i nosilac Partizanske spomenice 1941.

Kao se može vidjeti na venčanom listu, Tito i Jovanka su se tajno venčali u lijepoj vili “Dunavka” u Iloku sa Aleksandrom Rankovićem kao mladoženjenim kumom i generalom Ivanom Gošnjakom kao mladinim kumom.

Odnosi među supružnicima su počeli da se narušavaju ranih sedamdesetih i postali tema oštrih političkih rasprava. Jovanka je tvrdila da je pokušavala da zaštiti svog ostarelog supruga od raznih agenata – deset od jedanaest njegovih državnih sekretara (ministara) smatrala je za nekakve agente. Njeni protivnici su tvrdili suprotno, da je ona ta koja radi protiv svog muža.

Prema izvještaju iz 1988. godine, pisanog za Predsedništvo SFRJ, između 1974. i 1988. najviši jugoslovenski forumi su na 59 sastanaka raspravljali samo o Jovanki. Ovaj proces je započeo sam Tito 21. januara 1974. godine kada je naredio Savezu komunista Jugoslavije da osnuje specijalnu komisiju koja će proučavati „slučaj drugarice Jovanke“.

Brak s Titom već godinama nije funkcionirao i njihove su svađe trajale satima. U dokumentu od 20. aprila 1975. godine Titovi ljekari obavijestili su vrh Jugoslavije da Jovanka boluje od paranoidnog poremećaja i da ne mogu da odgovaraju za Titov život. Tražili su da se ona hitno udalji iz njegove blizine.

Tih godina je Jovanka bila optuživana da je sovjetski špijun, za odavanje državne tajne, šurovanje sa srpskim generalima, za postavljanje i smjenjivanje najviših funkcionera, učestvovanje u zavjeri protiv Aleksandra Rankovića, planiranje državnog udara sa generalom Đokom Jovanićem sa ciljem uzurpiranja Maršalove uloge.

 

View this post on Instagram

 

A post shared by Josip Broz and Jovanka Broz (@titoandjovankabrozofficial)

Do polovine sedamdesetih, Jovanka je postala još udaljenija od Broza. Razlaz se odvijao u etapama. Tokom 1975. godine nije bila prisutna na nekim Titovim inostranim posjetama, a počele su da kruže glasine da se često svađaju. Aprila iste godine Tito je napustio njihovu rezidenciju u Užičkoj 15 i preselio se u Bijeli dvor. Jovanka je posljednji put viđena u javnosti 14. juna 1977. na zvaničnom prijemu za premijera Norveške.

Nije se vidjela sa Titom posljednje tri godine njegovog života. Pojavila se u javnosti tokom njegove sahrane, maja 1980. godine. U svim državnim objavama i novinskim izvještajima je bila navedena kao udovica predsjednika države. Zvaničan razvod se nikad nije desio.

 

View this post on Instagram

 

A post shared by Josip Broz and Jovanka Broz (@titoandjovankabrozofficial)

Ni tri mjeseca od Titove smrti, 27. jula 1980. godine, ljudi iz Državne bezbjednosti su upali u Užičku 15. Ispreturali su stan, konfiskovali Jovankinu imovinu i preselili je u Bulevar mira 75, gdje je stavljena u kućni pritvor. Jovanka i Josip nisu imali djece. Jovanka Broz je umrla 20. oktobra 2013. godine. Sahranjena je u Kući cveća pored Tita.