Foto: Freepik
Međunarodni dan žena, 8. mart, ustanovljen je kao dan borbe za ženska prava, odnosno za ekonomsku, političku i socijalnu ravnopravnost žena i muškaraca. Danas se obilježava širom svijeta, ali njegovi korijeni sežu u radničke pokrete s početka 20. stoljeća.
Prvi Dan žena obilježen je 1909. godine u Sjedinjenim Američkim Državama, nakon deklaracije koju je donijela Socijalistička stranka Amerike. Tada su održani skupovi i protesti na kojima su žene zahtijevale bolje uslove rada, kraće radno vrijeme i pravo glasa.
Tragični događaj koji je obilježio historiju radničkog pokreta
Jedan od događaja koji je snažno obilježio borbu za radnička prava bio je požar u fabrici tekstila u New Yorku 1911. godine, kada je poginulo više od stotinu radnica. Mnoge od njih nisu uspjele pobjeći jer su vrata fabrike bila zaključana. Ova tragedija potaknula je velike promjene u zakonima o zaštiti radnika i sigurnosti na radu.
U to vrijeme žene su često radile i po deset sati dnevno, u teškim i nesigurnim uslovima, za znatno manju platu od muškaraca.
Ženski protesti i borba za mir
Tokom Prvog svjetskog rata žene širom Evrope organizirale su proteste protiv rata i nasilja. Posebno su bile zapažene demonstracije 1914. godine, kada su žene u Njemačkoj i drugim državama tražile pravo glasa i veće političko učešće.
U Londonu je 8. marta 1914. godine održan veliki marš podrške ženskom pravu glasa, dok su slični protesti organizirani i u drugim evropskim gradovima.
Kako je 8. mart postao državni praznik
Nakon Oktobarske revolucije u Rusiji 1917. godine, poznata revolucionarka i feministkinja Aleksandra Kolontaj nagovorila je Vladimira Lenjina da 8. mart proglasi državnim praznikom. Ovaj datum ubrzo je počeo da se obilježava u mnogim državama.
Kasnije je i Ujedinjene nacije 1975. godine službeno proglasio Međunarodni dan žena, čime je ovaj datum dobio globalni značaj.
Od borbe za prava do dana pažnje i poštovanja
Iako je prvobitno bio simbol borbe za radnička i politička prava žena, u mnogim državama 8. mart je s vremenom dobio i drugačiji karakter. Postao je dan kada se ženama poklanja cvijeće i iskazuje poštovanje, pa se često poredi s kombinacijom Dana majki i Valentinovo.
Ipak, širom svijeta ovaj datum i dalje podsjeća na važnost borbe za ravnopravnost, jednake plate, bolje radne uslove i veće učešće žena u društvenom i političkom životu.